Charles Darwins 'struggle for faith'

Dit is een artikel van Pieter Gorissen waarin hij de stelling verdedigt dat Darwin nooit een atheist is geworden. Uit het artikel blijkt dat niet-atheist hier in de meest beperkte zin van het woord genomen moet worden: iemand die het ontstaan van iets hogers niet ontkent. Het zou juister geweest zijn om te zeggen dat Darwin een agnost was:

He labelled himself an agnostic, and gave us his ‘Religious Belief’ in his Autobiography, written in 1876 when he was 67.

Het artikel vermeldt tevens dat, toen Darwin aan boord van de Beagle was hij "geen enkele twijfel had over de strikte en letterlijke waarheid van elk woord in de Bijbel." Het leven aan boord wordt gekenschets als een religieuze Darwin temidden van ongelovige officieren. Het artikel vermeldt niet dat kapitein FitzRoy zeer religieus was:

Captain Robert FitzRoy was a deeply religious man who believed every word in the Bible and personally conducted divine service every Sunday, at which attendance by all on board was compulsory.

Darwin was zeker toen ook religieus, maar dat hij elk woor in de Bijbel geloofde, kan niet waar zijn geweest. Hij nam het eerste boek van Charles Lyell’s Principles of Geology mee aan boord, en liet het tweede volume zich onderweg toesturen:

This was a revolutionary book for that time. It subtly ridiculed belief in recent creation in favour of an old earth, and denied that Noah’s Flood was worldwide; this, of course, was also a denial of divine judgment.

Darwin was aan boord van de Beagle tussen 27 December 1931 en 2 October 1836. In zijn autobiografie schrijft hij over zijn ontwikkeling:

I had gradually come by this time, i.e. 1836 to 1839, to see that the Old Testament was no more to be trusted than the sacred books of the Hindoos or the beliefs of any barbarian

Het artikel deelt mee dat: "Toen hun oogappeltje Annie op tienjarige leeftijd overleed, was het voor Charles gedaan met het christelijk geloof." Een vaker gehoorde bewering, echter onjuist. In 1849 gaf hij het christendom op:

On another occasion he wrote, ‘I never gave up Christianity until I was forty years of age’. He turned 40 in 1849.

Maar zijn dochter Annie overleed pas in 1851, twee jaar later.

Het artikel noemt terecht de fabel dat Darwin op zijn sterfbed zijn opvattingen herroepen heeft. Maar dat is eigenlijk de enige paragraaf die ik zonder reserveringen aan kan nemen. De rest van het artikel probeert veel te veel van Darwin iemand te maken die en theist was, en evolutionist. Maar dit is wat Darwin schreef in het laatste jaar van zijn leven:

I must look forward to Down graveyard as the sweetest place on earth.