fractional reserve bankieren

Economie 101, deel 1: banken bedriegen de mensen

Is er helaas bijzonder weinig betrouwbaar materiaal over economie in Nederland. Het is daarom wellicht interessant om uit te leggen waarom we een "economische crisis" hebben. Het woord crisis plaats ik bewust tussen haakjes natuurlijik. Het is geen natuurramp of iets wat onverklaarbaar is. Het was uitermate voorspelbaar, het is precies voorspelt, maar de economische theorie die dit mogelijk maakt is eigenlijk geheel onbekend in Nederland.

Dus met een serie artikelen zal ik daar proberen een beetje verandering in te brengen. De titel is Eonomie 101, dat is een Engelstalig taalgrapje. De introductiecursussen op een universiteit in een Engelstalig land beginnen allemaal met 101. Dus als je "History 101" tegenkomt in een artikel betekent dat vaak dat de schrijver de beginselen van de geschiedenis uitlegt. Het wordt ook vaak als grapje gebruikt als je iets uitlegt wat eigenlijk iedereen weet of zou moeten weten.

Laat ik beginnen met uitleggen hoe een bank werkt. Het blijkt namelijk dat banken altijd niet aan hun lopende verplichtingen kunnen voldoen (ook de Rabobank bijv.)! Als voorbeeld nemen we een land zonder bank. Ik ben de eerste die in dat land een bankt opent. Mijn balans ziet er dan als volgt uit:

Bezittingen Verplichtingen
€ 0 € 0

Op een dag komt de eerste klant binnen, Jan. Jan geeft mij € 100,000 om te bewaren. De balans is nu als volgt:

Bezittingen Verplichtingen
€ 100,000 (Jan, contanten) € -100,000 (Jan, storting)

Zover nog niets mis. Nu komt Janna, en die wil graag geld lenen om een huis te kopen. Het huis kost € 120,000, en ze heeft al € 30,000. Als bank geef je je geld niet aan iedereen, dus je gaat na wie Janna precies is. Het blijkt dat ze betrouwbaar is, en een goede baan heeft. Bovendien is het huis aan de overkant een paar maanden geleden voor € 150,000 verkocht, dus Janna heeft goed onderhandelt. Janna krijgt dus de lening voor 6% rente. De balans ziet er nu als volgt uit:

Bezittingen Verplichtingen
€ 10,000 (Jan, contanten) € -100,000 (Jan, storting)
€ 90,000 (Janna, hypotheek, 6%)  

Nu is er al iets geks gebeurt natuurlijk. Wat als Jan nu bij de bank komt en zijn geld opkomt halen? Dat geld is er niet, de bank kan hem slechts € 10,000 gulden geven!

Wat wel klopt is dat er aan beide kanten € 100,000 staat. Dat klopt nog wel. Maar let nu op de volgende truuk die banken uithalen. Degene die Janna het huis heeft verkocht, Klaas, heeft de € 90,000 die hij van Janna heeft gekregen, niet nodig. Die brengt hij ook naar de bank. We krijgen nu de volgende balans:

Bezittingen Verplichtingen
€ 10,000 (Jan, contanten) € -100,000 (Jan, storting)
€ 90,000 (Janna, hypotheek, 6%) €  -90,000 (Klaas, storting)
€ 90,000 (Klaas, contanten)  

Er is nu een wonder geschiedt: de oorspronkelijke € 100,000 storting van Jan is nu veranderd in een storting van € 190,000 (aan de rechterkant)! In feite is er dus € 90,000 aan extra geld gecreeerd.

Dit systeem van bankieren wordt het fractionele reserve systeem genoemt: voor elke euro die mensen bij de bank brengen, wordt een gedeelte uitgeleend: niet elke euro die gebracht wordt is direct opvraagbaar. Als je geld naar de bank brengt, wordt dat niet netjes voor je bewaard, maar voor een groot deel uitgeleend. In dit voorbeeld: als Jan nu zijn geld opvraagd, kan de bank dat gegeven, maar als Klaas zijn geld opvraagt is dit er niet.

Wat achtergrond informatie:Full Reserve Banking heeft het vertrouwen van haar spaarders niet nodig

Het voorbeeld is geleend van Karl Denninger (voorstander van het fractionele reserve bankieren).

Syndicate content